Genesis 4:1-16

Iemand wat kwaad is ontsien niks, sy woede is ‘n onkeerbare vloed



Geliefdes van ons Here Jesus, die teksvers vir die prediking kom uit Spreuke 27 vers 4: Iemand wat kwaad is, ontsien niks, sy woede is ’n onkeerbare vloed; teen jaloesie is niemand opgewasse nie.

Ja, broers en susters, wie van ons het nie al so kwaad vir of jaloers op jou broer of suster geword dat jy voel jy kan hulle vermoor nie? Ek is seker dat ons almal daardie gevoel ken. En nou weet julle ook dat ons hulle gewoonlik die slegste dinge toesnou en toewens. Dinge soos: “Ek haat jou!” of “Ek wens jy gaan dood!” Maar ons voel nie net so teen ons eie bloedfamilie nie, nee... wat van jou kollegas by die werk, jou skoolmaats of jou vriende? Kyk, daar is niks wat ‘n mens so kwaad maak soos wanneer jy net so hard soos die ander persone werk, maar hulle word raakgesien en nie jy nie. Dit voel vir jou asof daar ‘n voortrekkery is, en dan word jy skoon groen van die jaloesie. Ja, as ons na ons gelese gedeelte kyk, dan sien ons dat haat en jaloesie by die mens reeds van so vroeg af soos Kain en Abel kom. Dít wat ons altyd sê ons gaan met ons eie broers of susters doen, sien ons sommer in die heel eerste Bybelboek gebeur!

In ons gelese gedeelte sien ons dat Adam en Eva se twee seuns elkeen hulle eie beroep gehad het. Die jongste seun, Abel, was ’n veeboer, en die oudste seun, Kain, was ’n grondboer net soos sy vader. Aanvanklik het Adam en Eva in die Tuin van Eden gebly: Die Here God het die mens in die tuin laat woon om dit te bewerk en op te pas (Gen 2:15). Na die sondeval van Adam en Eva het God hulle uit die tuin van Eden gejaag: Daarom het die Here God die mens weggestuur uit die tuin van Eden uit om die aarde te gaan bewerk, die aarde waaruit hy gemaak is (Gen 3:23). Kain het ’n eerbare en opregte lewe gelei. Hy het geen rede gehad om skaam te wees oor sy werk nie. Inteendeel, Kain het volgens die tradisies van daardie tyd, soos daar ook van die oudste seun verwag word, sy vader se ambag aangeleer, en daarom kon hy ook op sy werk trots wees het. Ja, as landbouer het Kain die opdrag van God, om die grond te bewerk, uitgevoer.

Kain het toe van hierdie opbrengs van die land geneem en ’n offer aan die Here gebring. Deur ’n offer uit die oes vir die Here te bring, het Kain erken en bely dat die grond aan die Here behoort, en dat Hy ook die oes moontlik gemaak het. Nou lees ons dat Abel presies dieselfde gedoen het. Abel het van die eerstelinge uit sy veekudde geneem, en dit ook aan die Here geoffer. Sodoende erken hy ook dat die aanteel van sy vee ‘n geskenk van God is. Die ironie van die saak is dat Abel se offer deur God aangeneem word, maar nie Kain s’n nie. Waarom nie? Was daar fout met Kain se offer?

Daar is al baie stories vertel oor hoekom Abel se offer aangeneem is en nie Kain s’n nie. Een van die bekendste antwoorde is dat die rook van Abel se offer regop boontoe getrek het, en Kain s’n nie. Maar ons lees nêrens so iets nie. Wat ons wel lees, is dat beide Kain en Abel baie godsdienstig was, en dat hulle altwee ’n offer aan die Here gebring het. So, daar moet dus ’n ander rede wees!

Die rede hoekom Abel se offer aangeneem is, en nie Kain s’n nie, is moontlik omdat Abel doelbewus die beste van sy vee geoffer het. Ja, hy het die eerstelinge van sy vee geoffer. Daarteenoor het Kain willekeurig van die opbrengs van sy oes vir God geoffer. Wat ons hieruit leer, is dat ’n geskenk aan God nie werk soos ’n geskenk aan ’n mens nie. Nee, jy gee vir God net jou beste ... tweede beste is nie goed genoeg nie! In die diens aan die Here speel opregtheid ’n baie belangrike en groot rol. God verwag dat die mens Hom offers sal gee wat Hom waardig is, offers wat sy heilige Naam sal verheerlik! Nog ’n moontlike rede hoekom God eerder Abel se offer en nie Kain se offer aangeneem het nie, is omdat ons dwarsdeur die Bybel lees dat God juis daardie mense, wat deur ander verwerp of op neergesien word, uitverkies. Ja, dit is dikwels in teenstelling met daardie keuses wat mense maak ten opsigte van die slimstes, die mooistes, en die sterkstes. Deur op hierdie manier te werk te gaan, wys die Here dat Hy nie van bekwame mense afhanklik is nie, maar dat Hy in staat is om selfs die swakste en nietigste mense in sy diens te gebruik. Die aanvaarding van Abel se offer bo dié van Kain, is dus nie ’n verwerping van Kain nie, maar bloot ’n voorkeur van Abel.

Gemeente, stadig maar seker is hierdie verhaal besig om na ’n klimaks op te bou. Nadat Kain gesien het dat Abel se offer aangeneem is maar nie syne nie, het hy met lang gesig rondgeloop. ’n Mens se uiterlike verraai dikwels hoe jou innerlike gemoedstoestand is. En die Here sien Kain se woede en bedruktheid raak; Hy is steeds besorg oor Kain. Daarom kom die Here na hom toe met die vraag: Waarom is jy kwaad? Waarom is jy bedruk? Natuurlik het God die antwoord op sy eie vraag geken, maar sy doel met hierdie vraag aan Kain was om ’n verandering in Kain se gesindheid te bring. God is besig om vir Kain te waarsku om nie toe te gee aan die greep van die sonde nie. As dit eers 'n houvas op jou het, laat dit nie so maklik los nie, dit verskeur jou uitmekaar!

Ja, luister wat staan daar in 1 Petrus 5 verse 8 en 9: Wees nugter! Wees wakker! Julle vyand, die duiwel, loop rond soos ’n brullende leeu, op soek na iemand om te verslind. Bly standvastig in die geloof en staan hom teë ... Daarom waarsku God vir Kain om te heers oor sy woede en haat. Immers, Spreuke 15 vers 26 sê uitdruklik: Die Here het ’n afsku van bose planne; aangename woorde is vir Hom aanneemlik. Nou is die vraag: Is ’n mens dan uitgelewer aan die mag van sonde? Kan jy daarteen weerstand bied? Wel, dit is waarom God vir Kain gewaarsku het. Dit is vir jou moontlik om die sonde te oorwin! Immers, God het sélf vir Kain kom waarsku dat die sonde in hom broei, dat hy oor die sonde moet heers, en dat hy nie moet toelaat dat die sonde hom onderkry nie! As jy eers die sonde toegelaat om in jou hart wortel te skiet, is dit moeilik om uit te roei ... ja, dit word ’n gruwelike monster wat nie gekeer kan word nie ... dit is soos die leeu wat buite op jou lê en wag, gereed om jou te verslind!

Maar Kain het klaar ’n besluit geneem. God se waarskuwing en pleidooi val op dowe ore. En van so iemand sê die digter van Spreuke ook die volgende in hoofstuk 27 vers 4: Iemand wat kwaad is, ontsien niks, sy woede is ’n onkeerbare vloed; teen jaloesie is niemand opgewasse nie. Ja, selfs nie eers die Here se pleidooi kon vir Kain tot die regte insigte bring nie. Met moord in sy hart, lok hy vir Abel die veld in. Dáár waar hy gereken het niemand kan hom sien nie, het Kain toe vir Abel doodgeslaan. Hy los sy broer se lyk net daar in die veld vir die aasdiere.

Geliefde gemeente van ons Here Jesus, hierdie daad van Kain het net die wig tussen mens en God al hoe dieper ingedryf! Dit wat Kain gedoen het, was nie maar net ’n daad wat teen sy broer gepleeg is nie, nee, dit is sonde teen God sélf. En nou lees ons dat dit weer eens God is wat eerste na die mens kom. Soos die Here nie die bedrukte Kain aan homself oorgelaat het nie, net so kom Hy nou ook om met die moordenaar Kain te praat! God se vraag: Waar is jou broer? wil vir Kain tot skulderkenning bring, en dit eis terselfdertyd ook rekenskap van sy daad. Kain reageer egter smalend en sarkasties op die Here se toenadering. Ja, Kain toon geen berou nie. Nee, hy spot eerder met Abel se beroep as veewagter deur daarop te sinspeel dat hy nie vir Abel oppas soos sy broer skape oppas nie. Tog, dit was algemene gebruik in daardie tye dat die oudste broer oor sy jongere broers en susters moes waghou wanneer die pa nie tuis is nie. Met hierdie woorde ontken Kain egter dat hy enige verantwoordelikheid teenoor sy jonger broer het.

Nou eis God verantwoording van Kain! Weer eens stel God aan Kain ’n vraag: Wat het jy gedoen? Die Here het maar alte goed geweet wat Kain gedoen het, maar hierdie tweede vraag was bedoel om hom tot die regte insigte en skulderkenning te bring. Abel se moord roep na God vir vergelding. God wil nou vir Kain leer dat hy verantwoordelikheid moet neem vir sy sonde. Indien Kain dan geen berou toon nie, sal God dienooreenkomstig moet optree. Dit is nogal jammer om dit te sê, maar Kain het verdien wat hy gekry het! En die straf wat God oor Kain uitspreek, is baie erger as dié oor sy pa se sonde. Waar Adam en Eva uit die paradys gejaag is en ’n bestaan sou maak deur die grond onder swaarkry te bewerk, moes Kain weet dat die grond in sy nuwe omgewing so swak sal wees dat dit nie eers vir hom ’n opbrengs sal kan gee nie. Hy sal vir die res van sy lewe ’n swerwer bly. In plaas daarvan dat Kain berou kry oor sy sonde, verval hy eerder in selfbejammering. God se straf is te swaar vir hom. Hy word nou verban van die vrugbare saaigrond, en hy sal altyd ’n voortvlugtige wees, iemand wat nie tot rus kom nie en wat in angs rondswerf. In ons gelese gedeelte word dit gebruik om aan te toon dat ’n lewe sonder God, ’n lewe op swerftog is, doelloos en rusteloos, vol vrees oor die onbekende!

Maar die wonderlike van hierdie straf is dat God steeds sy beskermende hand oor Kain hou. God is en bly steeds die God van liefde en genade. Daarom gee Hy vir Kain ’n teken om aan uitgeken te word. Die doel van hierdie teken was om Kain te verseker dat God hom steeds sal beskerm, al was dit hy wat eerste sy rug op die Here gedraai het. Alhoewel God die sonde haat, het Hy steeds die sondaar lief ... God veroordeel nie die sondaar nie, maar die sondedaad! Daarom sal God steeds die sondaar beskerm teen die gevolge van sy eie dade!

Broers en susters, watter boodskap is daar nou eintlik vir ons in hierdie gelese gedeelte? God wil vir ons waarsku dat ons teen die sonde moet waak, want dit loop rond soos ’n brullende leeu, op soek na iemand om te verslind. Ons moet leer dat die sonde binne ons is, sonde vind sy ontstaan in die denke en wilsbeluite van die mens. Ja, ons is elkeen maar ook ’n Kain of ’n Abel. Ons moet baie goed besef dat sonde is nie net sonde teen God nie. Nee, inteendeel, sonde teen ons medemens is terselfdertyd sonde teen God. Ja, selfs Jesus het ons daarteen gewaarsku: Dit verseker Ek julle: Sover julle dit aan een van die geringstes van hierdie broers van My gedoen het, het julle dit aan My gedoen (Mat 25:40). Daarom moet ons offers, dit is ons dankbare lewenswyse en ons gebede, vir Hom aanneemlik wees. Ja, elkeen van ons moet self die verantwoordelikheid neem vir sy geloofslewe en sorg dat dit wat ons sê, doen en dink vir God aanneemlik is. Immers, dit is vir God wat ons aanbid en dit is Hy wat deur ons gebede en lewenswyse verheerlik moet word.

Wat hierdie gedeelte ook vir ons wil sê, is dat daar in ons leefwêreld ook ongelykheid is ... selfs in die Kerk. Ja, as ons na die verhaal van Kain en Abel kyk, dan sou ons in vandag se terme kon sê dat hulle “kerkmense” was. Hulle is twee broers in die geloof. Die gevaar is dat die sonde selfs tussen bloedbroers en geloofsbroers skeiding kan bring. Die ironie is dat die beoefening van ons geloof juis baie keer self die oorsaak van verwydering tussen “kerkmense” kan wees. En dit is dan dat dit vir ons, die moderne Kain, te veel word. Ons word kwaad en is jaloers; ons koppe hang en ons is onrustig in ons harte. Maar dit is ook dan wat God vir ons kom opsoek en ons dringend, dog liefdevol, waarsku dat ons oor die sonde moet heers, en nie moet toelaat dat dit vatkans in ons lewens kry nie. Ja, ons word voor ’n keuse gestel: Leef naby God, of leef in die vreemde, weg van God!

Gemeente, God is nie net ’n regverdige en genadige God nie, maar ook een wat betrokke is met sy kinders se wel en weë. Waar ons ook al betrokke is met ons medemens, daar is God. Uit die verhaal van Kain en Abel leer ons dat God van alles, wat ons doen, sê en dink, weet ... ja, selfs al dink ons dat niemand anders ons gesien of gehoor het nie. God is besorg oor elkeen van ons se geloofslewe, en Hy verwag van ons om sy Naam in opregtheid te verheerlik met dit wat ons sê, doen en dink. En as jy reken dat God nie jou gebede verhoor nie, of dat Hy ander geloofsbroers en -susters meer as vir jou seën, gaan doen eers huiswerk. Het jy vir God deur jou geloofslewe verheerlik? Het jy werklik vir Hom net die beste gegee, of was dit eintlik maar niks anders nie as afskeepdiens nie? Moenie met haat en jaloesie in jou hart rondloop nie! Moenie kwade gevoelens teenoor jou broer of suster koester nie! Ja, dit is nie omdat die Here jou nie liefhet nie, maar dit is omdat Hy, as Skeppergod en hemelse Vader, nie met afskeepdiens tevrede kan en wil wees nie. Hy is daarop geregtig om geloof en geëer te word met net die beste, want Hy gee net die beste!
Amen