Prediker 12:9-14

Waarmee hou ons onsself besig?



Broers en susters in onse Here Jesus Christus:
Ek onthou een Paastyd toe ek nog 'n kind was baie goed. Familie aan my pa se kant het van oorsee kom kuier, en een van hulle het vir ons 'n baie groot sjokolade paashaas saamgebring. Ek was gefassineer deur dié geweldige blink, en groot, paashaas, en het die hele tyd gewonder hoe die lekker dik sjokolade sal smaak.

En toe breek Paassondag uiteindelik aan. Dat dit die herdenking van Jesus se opstanding was, het nie eens by my opgekom nie. Al waaraan ek kon dink was daardie groot en blink paashaas. En watter teleurstelling, broers en susters, was dit nie, toe ek uiteindelik al die blink papiere afgehad het nie?

Want behalwe dat ek, en die ander, met al die gevat en gevroetel vooraf die paashaas vol duike gedruk het, was die paashaas se sjokolade nie lekker en dik nie. Inteendeel. Toe die haas se kop afgebreek is, het dit in talle stukkies gespat. Want die haas was hol binne. Hy was leeg aan die binnekant. Ja, van buite af het dit so mooi en lekker gelyk, maar toe dit papier af was, watter teleurstelling. Leeg en hol.

En dit, broers en susters, is in wese waaroor die boek Prediker handel: mense wat hulle net met die lekker dinge in die lewe besig wil hou, is eintlik besig om sjokoladehase te vertroetel. Hase (en ons haas kan enigiets beteken) wat van buite so mooi lyk, maar van binne eintlik niks beteken nie.

Daarteenoor, broers en susters, wil Prediker ons leer dat ware geluk in hierdie lewe alleen by God te vinde is. Juis daarom, broers en susters, is Prediker nie so 'n donker en negatiewe boek soos baie meen nie. Is Prediker nie 'n boek wat ons alle hoop wil ontneem en ons aan die einde voor 'n leë, hol en stukkende haas wil bring nie. Nee, eintlik net andersom: Prediker wil ons na God toe wys, ons help om al ons hoop en vertroue in God te plaas, die sin van die lewe in ons verhouding met God te soek, en nie in ons verhouding met al die genietinge van die lewe nie.

Om hierdie boodskap tuis te bring, broers en susters, begin Prediker deur so 'n bietjie skouer te skuur met van die ander teoloë en dominees van sy tyd. Van hulle het onder andere gereken dat, as jy presies wil weet hoe opreg iemand se godsdiens is, jy maar net na sy omstandighede moet kyk. As dit met so iemand goed gaan (voorspoed beleef), dan is sy godsdiens opreg en eg. Maar as dit met so iemand sleg gaan, het hulle gesê, kan jy maar weet: so iemand se saak met die Here was nie reg nie.

Prediker kom en trek 'n streep deur hierdie siening. Kyk maar net na Job, sê hy, en hoe sleg dit met hom gegaan het. En tog was hy God se kind, was sy verhouding met die Here in werklikheid baie reg!.

‘Eintlik’, sê Prediker, ‘kan jy daarom baie min van iemand se verhouding met die Here agterkom deur na sy omstandighede te kyk’. Daarom, reken die Prediker. moet jy, as jy wil weet hoe eg en diep iemand se verhouding met die Here is, nie gaan kyk na sy omstandighede nie, maar eerder gaan kyk waarmee so iemand hom/haarself besig hou. Wat die belangrike dinge in so iemand se lewe is. En of dit nie dalk waar van iemand se lewe is dat hy/sy die hele tyd besig is om paashase te vertroetel wat so mooi en aanloklik lyk, maar wat aan die einde niks anders kan doen as om uitmekaar te val en 'n leë kol agter te laat nie?

Prediker, broers en susters, praat egter nie net van ander nie, hy is ook bereid om oor homself te praat. Te praat oor die dinge wat hy gedoen het en wat vir hom belangrik was in sy soeke na sin en geluk in die lewe. En sy lewensverhaal, broers en susters, moet ek toegee, is inderdaad so bietjie pessimisties. Want kyk wat sê hy: alles wat hy gedoen en beproef het was:

  • uiteindelik nutteloos;
    Prediker 2:11: Maar toe ek goed nadink oor alles wat ek gedoen het en oor alles waarmee ek my met soveel sorg besig gehou het, het ek gesien dat alles niks was, 'n gejaag na wind. In hierdie wêreld bevredig niks nie.
  • het sleg afgeloop;
    Prediker 2:17: Ek het die lewe gehaat, want alles wat in hierdie lewe gebeur het, het vir my sleg afgeloop. Alles kom tot niks, dit is 'n gejaag na wind.
  • sinneloos; en
    Prediker 4:8: Daar was 'n man wat alleen was, sonder seun of broer. Tog was daar nie 'n einde aan al sy inspanning nie en was hy steeds op soek na meer ryk­dom. Hy moes later sê: `Vir wie sloof ek my af en ontsê ek die aangename dinge?' Ook hier kom dit tot niks. Die lewe bly 'n harde saak.
  • dwaas en leeg.
    Prediker 6:12: Wie weet wat vir die mens goed is in die lewe, in die dae wat tot niks lei nie, wat hy soos 'n skaduwee deurbring? Wie kan vir 'n mens sê wat ná hom in die lewe sal gebeur?

En nadat die Prediker dan alles beskryf het wat hy gedoen en beproef het, is sy slotsom: dien God en gehoorsaam sy gebooie. Dit is wat van die mens gevra word. God sal rekenskap eis van alles wat gedoen is.

Wat, broers en susters, wil Prediker in kort vir ons sê? Iemand se voorspoed of teenspoed is nie 'n teken van die aard van sy verhouding met die Here nie. Eerder: as jy wil weet wat die aard van iemand se verhouding met die Here is, gaan kyk liewer waarmee so iemand hom/haarself besig hou. En die dinge waarmee iemand hom/haar besig moet hou, sê Prediker, die enigste dinge wat wel geluk en vrede bring, is om God en sy gebooie te gehoorsaam. Want alle ander dinge sê hy, het hy beproef en uitgetoets, en dit was of uiteindelik nutteloos, of het sleg afgeloop, of dit was sinneloos, of dit was dwaas en leeg.

Waarmee, broers en susters, hou ons onsself elke dag besig? Kom ons dink vir 'n keer ernstig hieroor. Hou ons onsself nie dalk te veel besig met dinge wat niks anders is as leë paashase nie? Dinge wat eintlik maar net 'n gejaag na wind is nie? Dinge wat nie die toets van die tyd sal deurstaan nie? Dinge soos geld en goed, aansien en plesier? Of wat ook al nie?

En laat ek dadelik bysê, broers en susters: Baie van die dinge wat ons doen is op sigself dikwels nie verkeerd nie. Dit het nie, omdat dit tydelik van aard is, sommer daarom geen waarde nie. Want alle dinge kan waarde hê.

Maar een perspektief moet ons altyd behou: As die dinge wat ons doen nie strook met die wil van die Here nie, as die dinge wat ons doen nie tot sy eer is of tot sy beskikking gestel word nie, is ons besig met paashase wat gaan breek. En uiteindelik sal ons lewens dan as sinloos bestempel word. En sal ons ervaar dat ons lewens leeg is, nutteloos, dikwels sleg afloop, sinneloos en leeg.

Kom ons doen vanoggend 'n eenvoudige oefening. Wat sal u sê is die drie dinge wat vir u die belangrikste in die lewe is? Is ek reg as ek sê dat ons heel waarskynlik op hierdie vraag sal antwoord: God, my gesin en dan al die ander dinge.

Maar kom ons vra die vraag nou andersom: Waaraan spandeer ek die meeste tyd? En waarskynlik is ons lysie nou net omgekeerd: die meeste tyd gaan aan die ander dinge, dan aan ons gesin, en die tyd wat oorbly, gaan aan God. En laat ek maar eerlik wees vanoggend, broers en susters, dit is dikwels ook van myself waar.

Juis daarom moet ons miskien weer goed luister na vers 14: God sal rekenskap eis oor alles wat ons gedoen het, of dit goed was of minder goed.

Die gevaar is so groot, broers en susters, ek dink vir ons almal, dat ons eendag voor God sal gaan staan met 'n klomp paashase wat die toets nie kan deurstaan nie.

Daarom: laat ons, veral hier in die lydenstyd, waar ons weer ernstig moet besin oor die lewe van Jesus, sy dood en sy opstanding, oor dit wat hierdie liefde van God in ons aan die beweeg behoort te sit, oor wat ons doen en waarmee ons elke dag besig is.

Want, sê Prediker, die gehalte van iemand se verhouding met God kan veral getoets word aan dit waarmee God se kinders hulleself besig hou. As ons geloof oppervlakkig is, sal ons net meer en meer paashase versamel. Paashase wat aan die einde stukkend breek en nie meer daar is nie. Maar, as ons, soos Prediker se slotsom is, ons besig hou met diens aan God en die uitleef van sy gebooie, sal ons lewens gevul word met sin en nut.

En laat ek maar bysê, broers en susters: as ons dit nog nie self werklik probeer het nie, as ons nog nie met oorgawe God probeer dien het en sy gebod dié reël van ons lewens gemaak het nie, moet ons liewers ons uitsprake oor Prediker se slotsom voorbehou.
Amen